01
Algılama
Jiroskop, ivmeölçer, GNSS, barometre ve diğer sensörler aracın durumuyla ilgili veri sağlar.
İnsansız hava araçları
İHA'ları
tanıyalım.
İnsansız hava araçlarının ne olduğunu, nasıl çalıştığını, hangi türlerinin bulunduğunu, hangi bileşenlerden oluştuğunu ve hangi alanlarda kullanıldığını temel teknik kavramlarla öğrenin.
Okumaya başla →
01
İHA nedir?
Üzerinde pilot bulunmadan
uzaktan kumanda, otomatik uçuş
veya otonom sistemlerle
işletilebilen hava aracıdır.
3+
Temel platform yaklaşımı
Sabit kanatlı, döner kanatlı
ve dikey kalkış/iniş yapabilen
farklı İHA mimarileri bulunur.
01
Uçuş kontrolü
Sensör verileriyle uçuş yönetimi
02
Navigasyon
GNSS, IMU ve diğer konumlama sistemleri
03
Görev yükü
Kamera, termal sensör ve ölçüm sistemleri
04
Haberleşme
Komut, telemetri ve veri aktarımı
Temel bilgi
İnsansız hava aracı nedir?
İnsansız hava aracı (İHA), hava aracında fiziksel olarak bulunan bir pilot olmadan uçabilen hava aracıdır. Kontrol yöntemi sisteme göre değişebilir: bir operatör tarafından uzaktan yönetilebilir, önceden tanımlanmış bir uçuş planını uygulayabilir veya belirli görevleri otonom sistemlerle gerçekleştirebilir. İHA ile İHA sistemi aynı şey değildir. Bir İHA sistemi; hava aracının yanında uçuş kontrol bilgisayarını, navigasyon sistemlerini, haberleşme altyapısını, yer kontrol istasyonunu, güç sistemini ve görev yüklerini de içerebilir.
Nasıl çalışır?
Uçuşun temel döngüsü.
Bir İHA'nın uçabilmesi için sensörlerden gelen bilgilerin işlenmesi, uçuş komutlarının oluşturulması ve motor veya kontrol yüzeylerinin bu komutlara göre hareket etmesi gerekir.
02
Hesaplama
Uçuş kontrolcüsü sensör verilerini işleyerek aracın mevcut konumu, yönelimi ve hareketi hakkında hesaplama yapar.
03
Kontrol
Kontrol algoritmaları gereken düzeltmeleri belirler ve motorlara veya uçuş yüzeylerine komut gönderir.
04
Geri besleme
Yeni sensör verileri alınır ve sistem sürekli olarak yeni durum bilgisine göre kendini düzeltir.
01 / İHA türleri
Hava aracı geometrisi neden önemlidir?
Platformun şekli; kalkış yöntemini, havada kalma süresini, manevra kabiliyetini ve belirli görevlerdeki uygunluğunu etkiler.
Sabit kanatlı İHA
Uçak benzeri kanat yapısına sahip platformlardır. İleri hareket sırasında kanatlar kaldırma kuvveti oluşturur. Geniş alanların taranması ve uzun süreli uçuşlar gibi görevlerde kullanılır.
Multikopter
Birden fazla rotor kullanarak kaldırma kuvveti oluşturur. Dikey kalkış ve iniş yapabilir ve düşük hızlarda hassas konumlandırma sağlayabilir.
VTOL
Vertical Take-Off and Landing, yani dikey kalkış ve iniş yapabilen platformları ifade eder.
Sensör sistemleri
Kamera, termal kamera, lidar veya ölçüm ekipmanı hava aracının görev yükünü oluşturabilir.
Uçuş kontrolcüsü
Sensörlerden alınan verileri işleyerek uçuş stabilitesini ve hareketlerini yönetir.
02 / Bileşenler
Bir İHA'nın temel parçaları.
Farklı platformlarda farklı donanımlar kullanılabilir. Ancak birçok İHA sisteminde benzer temel işlevleri yerine getiren elektronik ve mekanik bileşenler bulunur.
Uçuş kontrolcüsü
Sensör verilerini işleyerek uçağın uçuş durumunun yönetilmesini sağlar.
IMU
İvme ve açısal hareketleri ölçer. Jiroskop ve ivmeölçerler bu sistemin temel elemanlarıdır.
GNSS / GPS
Uydu sinyallerinden yararlanarak konumlama ve navigasyon bilgisi sağlar.
Haberleşme bağlantısı
Kontrol komutları, telemetri ve çeşitli verilerin hava aracı ile yer sistemi arasında aktarılmasını sağlar.
Güç sistemi
Batarya, güç dağıtımı ve motor sürücüleri gibi bileşenler uçuş için gerekli enerjiyi sağlar.
Görev bilgisayarı
Görüntü işleme, gelişmiş sensör işlemleri veya otonom görev uygulamalarında kullanılabilir.
03 / Uçuş prensipleri
Uçağı havada tutan temel hareketler.
İHA'nın uçuş davranışı platforma göre değişse de yönelim ve hareket kavramlarının temelinde benzer fiziksel prensipler bulunur.
Burun yukarı / aşağı
Pitch, hava aracının enine ekseni etrafındaki dönme hareketini ifade eder. İleri veya aşağı yönlü uçuş eğimini etkiler.
Sola / sağa yatış
Roll, uzunlamasına eksen etrafındaki dönme hareketidir. Özellikle sabit kanatlı uçakların dönüşlerinde önemli bir rol oynar.
Sağa / sola yönelme
Yaw, dikey eksen etrafındaki dönüşü ifade eder. Hava aracının hangi yöne baktığını değiştirmede kullanılır.
Kaldırma kuvveti
Kanat veya rotorların hava ile etkileşimi sonucunda oluşan kaldırma kuvveti, hava aracının ağırlığına karşı koyan temel kuvvetlerden biridir.
04 / Kullanım alanları
İHA'lar hangi görevlerde kullanılır?
Kullanım amacı; platform seçimini, görev yükünü, uçuş planını ve operasyon yöntemini doğrudan etkiler.
Haritalama ve fotogrametri
Fotoğraf ve konum verileri kullanılarak arazi modeli, ortofoto ve çeşitli ölçüm verilerinin oluşturulmasında kullanılabilir.
Gözlem ve görüntüleme
Görsel veya termal kameralarla belirli alanların uzaktan izlenmesi, kayıt altına alınması ve incelenmesi mümkündür.
Tarım uygulamaları
Tarım arazilerinin izlenmesi, bitki gelişiminin gözlemlenmesi ve saha verilerinin toplanmasında kullanılabilir.
Altyapı inceleme
Çatı, enerji hattı, güneş paneli, tesis ve benzeri yapıların uzaktan görüntülenmesi için kullanılabilir.
Arama ve gözlem
Geniş alanların hava üzerinden taranması ve görüntü alınması, uygun operasyonlarda arama faaliyetlerini destekleyebilir.
Bilimsel araştırma
Atmosfer, çevre, arazi ve çeşitli sensör tabanlı ölçümlerde veri toplama platformu olarak kullanılabilir.
05 / Değerlendirme
Avantajları ve sınırlamaları.
İHA teknolojisini anlamak için yalnızca kullanım alanlarını değil, sistemin teknik ve operasyonel sınırlarını da bilmek gerekir.
Avantajlar
İHA sistemlerinin sağlayabildiği temel faydalar.
01
Uzaktan veri toplama
İnsan erişiminin zor olduğu veya geniş alanların incelenmesi gereken durumlarda hava platformu kullanılabilir.
02
Tekrarlanabilir uçuşlar
Uçuş planları belirli görevlerde yeniden kullanılabilir ve tekrarlanabilir veri üretimine yardımcı olabilir.
03
Esnek görev yükleri
Kamera, termal sensör veya başka ölçüm sistemleri aynı platforma farklı görevlere göre entegre edilebilir.
Sınırlamalar
Operasyonu etkileyebilecek temel teknik ve çevresel faktörler.
01
Uçuş süresi
Batarya kapasitesi, hava aracı tasarımı, faydalı yük ve uçuş koşulları havada kalış süresini etkiler.
02
Hava koşulları
Rüzgâr, yağış, sıcaklık ve görüş koşulları platformun operasyon kabiliyetini etkileyebilir.
03
Mevzuat ve operasyon
İHA uçuşlarının gerçekleştirileceği bölge ve göreve bağlı olarak çeşitli yasal ve operasyonel kurallar bulunabilir.
06 / Temel terimler
İHA sözlüğü.
İHA sistemleri hakkında araştırma yaparken sık karşılaşabileceğin temel teknik terimler.
İHA
İnsansız Hava Aracı.
UAV
Unmanned Aerial Vehicle.
İHA için kullanılan İngilizce terim.
VTOL
Vertical Take-Off and Landing.
Dikey kalkış ve iniş.
IMU
Inertial Measurement Unit.
İvme ve açısal hareket ölçüm sistemi.
GNSS
Küresel uydu tabanlı navigasyon sistemlerinin
genel adıdır.
RTK
Uydu tabanlı konumlama doğruluğunu artırmak
için kullanılan gerçek zamanlı düzeltme yöntemi.
GCS
Ground Control Station.
Yer kontrol istasyonu.
Payload
Hava aracının taşıdığı görev yükü;
kamera, sensör veya ölçüm ekipmanı gibi.
Telemetri
Hava aracının durum ve uçuş verilerinin
yer sistemlerine aktarılması.
Otonomi
Sistemin belirli görevleri insanın
sürekli doğrudan komutuna ihtiyaç
duymadan gerçekleştirebilmesi.
07 / İnteraktif öğrenme
Uçuşu deneyimle.
İHA'ların yönelim hareketlerini daha kolay anlamak için basitleştirilmiş 3B uçuş alanında uçağın pitch, roll ve yaw hareketlerini kontrol edebilirsin.
Hız
120
Yön
0°
Pitch
0°
İrtifa
120 m
LIVE FLIGHT
Kontroller:
↑ yüksel ·
↓ alçal ·
← sola dön ·
→ sağa dön
Platform
Fixed-Wing UAV
Dünya
Procedural Nature
Optimizasyon
Object Pooling
Kontrol
Keyboard + Touch